Праблематыка, идэйны пафас Рамана Караткевича

Раман Караткевича «Каласы пад сярпом тваим» то и застаўся няскончаным. НЕ бачым в им паўстання Калиноўскага, а только яго падрыхтоўку. Шырокай плынню НЕ льецца чалавечая кроў, НЕ шале Мураўёўвешальник. Али першый сполахи народнага паўстання заливаюць цихамирны край … Идзе ў Божые храм в вёсцы Гарапяцичы былы Селянин, закатаваны Кроер и царскими салдатами Корчак. Спыняе кровапралицце князь Алесь Загорски — паплечник и аднадумец Кастуся Калиноўскага. НЕ выпадков остальная доля дылогии называецца «Сякера пры дрэве».
Кали раман быў бы закончаны, мы Мели бы яшчэ адну долю — «Брань», пра именно паўстанне 1863 года, и яшчэ трэцюю, што планавалася назваць кидка и яркая — «Вараннё» (яшчэ адзин варыянт загалоўка — «Галгофу»). В цэлым атрымалася бы шырокае Мастацкая палатной пра Поспех народнага соревнования и яго паражэнне, пра неминучасць Галгофы для тых, кто асмелиўся ўзняцца на барацьбу с самадзяржаўем.
Асноўная идэя Рамана, как мне думаецца, зводзицца так сцвярджэння идэалаў гуманизма. Такая же, как и ў помниках старажытнай сусветнай литаратуры — «Илиядзе», «Адысеи», «Калевале», «Слове аб паходзе Игаравым». Жыццё, па Караткевичу, па аўтарах «Новая зямля» Якуба Коласа, «Палескай хроники» Ивану Мележа, — гармония. I гэта гармонии жыцця пясняр прысвячае многия старонки дылогии. Ён пры любой магчымасци паэтызуе и жыццё прыроды, и жыццё чалавека, узвышае звычайнае так ўзроўню паэтычнай, Мастацкая вартасци и значнасци.
Тым, как травы весяляцца накаливая рэчки, купаюцца, дзеляцца сваим думками, а затым — збираюцца ў хаце на полудник. Радасць и святло выпраменьваюць в Раман Птушко и дрэвы, кожная сцяблинка на поле, кожная Зорка ў небе. С непрыхаваным замилаваннем паказвае аўтар и жыццё сялян, их няхитрае застолле («Алесь таксама смяяўся, но и сядзець вось так апошни раз в чертах объединявшая их вячэрай было цяжка. (…) — Мацуйцеся, — сказала Марыля, ставячы яму и Паўлюку миски кулага. — Сёння на начлег паедзеце »).
Не менее Ярким, амаль святочными паўстаюць сцэны жыцця Беларускага дваранства, якое почитает традыцыи продкаў, захоўвае гуманнае стаўленне так сваих сялян, НЕ шыкуе и не насилуют народный звычаи, сам народ. Вось как, напрыклад, письменник паказвае побытавую сцэнку с жыцця Загорск. Батька князь прыходзиць в святочные динь так сына, в яго Пако. I не простое прыходзиць, а ўрываецца временам с святлом, гуками гарматы «Дзверы расчынилися рэзка, как быццам таксама ад удара гарматы. На парозе стаяў господин Юры, белазубы, загарэлы.
Ад усёй постаци, ад хвалистых густых вусоў, ад синих смяшливых вачэй то и веера здароўем ». А якая света и чыстая прырода ў Раман! Зимовая, летняя, веснавая и восеньская. Яна падобная на добрых и шчырых людзей, спрыяе их чынным дзеянням. Прырода надзвычай дынамичная, зменливая, жывая, НЕ стаиць на месцы, а как бы рухаецца горячим следам за часам, по героями. Мне запомнилася яе аписанне са сцэны, кале временам са сваим сябрами вандруе па наваколли Алесь Загорски.
Частачка так частачки складваецца мастацки свет Рамана Караткевича «Каласы пад сярпом тваим». Гарманичны, радасны, шчасливы. I временам с тым гэты гарманичны свет спрабуюць расхистаць, разбурыць черный силы. Их становицца больш и больш. как Цэнь крумкачовага крылья, нависаюць травы над людзьми, прыродай. НЕ даюць Спак сейбитам и аратым, сумленным гаспадарам Зямля беларускай.
Менавита Кроер давёў сваим паборами так паўстання сялян, абрабаваных, абабраных, как лепка. Гэта с яго ласки стаў непамерна жестом и помсливым Селянин, бацька дваих дзяцей Корчак и пайшоў в лес с такими же, как и Ён, пакрыўджаными людзьми.
Чорными силами ў Рамана зьяўляюцца крумкачы царь, Валуеў — чыноўник высокага ранга, выхадзец с Беларуси, былы Сябры дзекабрыстаў, Пушкина, Лермантава, а пасли паражэння сяброў — царский сатрап, жандарм Мусатаў, которые ганяецца за былыми инсургентами па бяскрайных прасторах Наша Радзимы. НЕ даюць спакойно вучыцца Алесю Загорская и яго аднадумцам — Беларусь, Паляк, украинцам в Пецярбургским университэце вяликадзяржаўники, прациўники самавызначэння нацый и народнасцей вяликай имперыи.
Письменник выступав супроць застойнасци, кансерватызму. Ухваляе вечные движение наперад — и прыроды, и чалавечай гисторыи, и думак, и мараў. Усё ў творы письменника знаходзицца ў паходзе: Дняпро, што, как жывая существо, набягае на бераг и ў паўнаводдзе злизвае, цягне на дно и нясе ў акиян набытки чалавечае працы, инсургент 1830 Чорны Война — зубрадзинец в борьбе за Беларусь. Усё имкнецца наперад. «Ништ НЕ мае хады назад» — так трапные выказаўся некаля Пятрусь Броўка. Караткевич сцвярджае неабходнасць натуральнага, эвалюцыйнага абнаўлення жыцця, НЕ адкидаючы временам с тым магчымасць и вымушаных рэвалюцыйных зменаў. Тама так настойлива и мэтанакиравана и хацеў Ён паказаць паўстанне Кастуся Калиноўскага, удзел в им розных колаў насельництва. Али ў любым паўстанни, падобна Пушкину («Капитанская дачка»), мастак слова асуджаў «бессэнсоўнасць и бязлитаснасць».
Думаецца, што письменник стварыў увогуле жыццесцвярджальны ў цэлым соч. Пра гэта сведчаць многия факты, падзеи, сюжэт Рамана. Так в яго Финале арыштаваны и адпраўлены ў Родны маёнтак в высылке князь Алесь Загорски марыць-мроиць пра вечнасць жыцця, вечнасць зораў на небе, перамогу сел дабра над силами зла, нягледзячы на ​​магчымыя часовые перамоги апошних. Зорка-Палын няздольная замуциць крыницаў народнага жыцця, спыниць движение наперад, так ачышчэння.
Гистарычнае минулае ў Рамана паўстае ў жывых образах, сцэнах, эпизодах. Падобнай манерай Письма валодаў и русски письменник, аўтар Рамана «Петр I» Аляксей Тал стой. Нэдзу прачытала, што писаў Ён так: стаўляў пыштаванни, узводзиў будынак-твор, а затым усе рыштаванни исполнительная прыбираў так, што чытач абсалютно их НЕ зауважаў Тое сама назираем и ў Караткевича. На падобным вывучэнни грунтуецца паказ им жыцця Беларускага сялянства и дваранства, аписанне калядаў, масленицы, навагодняга праздники, выезда на паляванне на ваўкоў и мядзведзя, прыёму ў дваранскую сборные. Асаблива же запаминаецца мне сцэна дзядзькавання, паказаная ў Рамана каларытна, маляўнича. Дзядзькаванне — старажытны звычай, кале беларуския магнаты аддавали дзяцей сваих на выхаванне на некальки гадоў в сялянския семьи. Тыя вучылися там пераадольваць цяжкасци, працалюбству, уменню здабываць хлеб надзённы и шанаваць яго на постоянное. В сялянских семьях паничы развучвалися глядзець мир вачыма абраных, прадстаўникоў Белай Косцы. Князь Алесь Загорски прайшоў такую ​​школу. Асаблива — павазе так старэйшых и так сяброў, так хлеба, так маке и Батька. Ён уважлива слухаецца Кагутоў. С болью на вачах развитваецца с сваим другими Батька и маке, братами Андрэ, Кандратам, Паўлюком и сястрычкай Янькай. Колька цеплыни и зачараванасци тым, што робиць маленькая медзведзяня, бачым и адчуваем мы ў аписанни, в прамоўленых дзицу словах.
Парень саромеецца незвычайнай, нябачанай шыкоўнасци, но и смела бярэ самы большые кавалак «падрапанай лапы», «павольна спаўзае с крэсла пад стол», каб падняць скарынку, апираецца «далонькай» на край стала. как стала гучаць яго словы-адказ на запытанне маке Антаниды, што еў Ён на сняданне ў Кагутоў «Крышаныя Бурак, — басам адказала медзведзяня. — I курыцу эле … Зарэзали с такой прычыны старога пеўня … ».
Ды дело не ў тым, было это не было дзядзькаванне ў 19 стагоддзи. Яго Новичок и не быць. Аднака на идэю твора, дэмакратычную, гуманистычную, какой сцвярджаецца неабходнасць найцяснейшага згуртавання людзей Перад небяспекай казни духоўнай и нацыянальнай годнасци, гэта сцэна працуе выдатна. Кали бы яе был ў Раман «Каласы пад сярпом тваим», Ён НЕ ўспрымаўся бы нами как цэласнае Мастацкая палатной пра сувязь часоў, их непарушнасць, пра нашу слаўную гисторыю, поўную глыбокага Сэнсом.
Близкия так адзначанай в творы и сцэны пострыгу и прыёму ў дваранства. Яны таксама даюць уяўленне чытачу пра даўнейшы час, кале прыдняпроўския земли Беларуси были адносна свабодныя ад польская, а затым Царская улады. Менавита ў 18 и першай палов 19 стагоддзя Беларуская дваранства калектыўна вырашала складаныя грамадския Праблемы. Саноўныя, паважаныя князья и дваране часам Мели Сваё войска, баранилисья им ад чужакоў. Яны збирьалися на кол лестницы, каб вырашыць складаныя пытанни.
Были сярод их розныя людзи. Прагрэсиўныя па взглядах на жыццё, прыхильники свабоды сялянства Данила Башня-Загорски и яго сын Юры, дваранка Клейна, якая НЕ пасаромелася и не пабаялася ўзяць сыном чорнага негрыцёнка, асуджае ваяўничых рабаўникоў народа. Запаминаецца таксама господин Раўбич — суровые, мужны, лидэр паўстання супроць цара, якое рыхтуецца на Магилёўшчыне.

Оцените статью
Добавить комментарий