Янка Купала пра край и народ свой

Янка Купала — классик беларускай литаратуры. Заслужана. Неаспрэчна. НЕ можа быць дзвюх думак, розных меркаванняў. Класиками становяцца звычайна тыя мастер, якия ўзнимаюць своечасова паходни, актыўна заступаюцца за свой народ и за ўсё чалавецтва, в трывожныя, навальничныя гады застаюцца непахисными змагарами за Радзиму. Классика — гэта прароки нацыи, якия вядуць за сабой народ. Так, как вёў яго наш Янка Купала.
Мы вывучаем паводле праграмы теперь самый трагедыйныя вершы Паэта, што писалися ў 1918-1920 гадах: «Крыўда», «С павяўшай славы», «Паязджане», «I прыйдзе». Яны написаны ў драматычны для Радзимы час, кале было пастаўлена карте иснаванне Беларуси как суверэннай дзяржавы. Ишли захопники с Захадите — кайзераўския, а затым и белапольския войск. Не очень имкнулися и бальшавики тыпу Мясникова и Кнорына падараваць нам незалежнасць, хоць бы адносную, клапацилися больш пра захаванне тэрыторыи бывшей Царская имперыи. Было ўсяго.
Выдаваў газету «Звон». Яго 15-годдзе творчай дзейнасци НЕ забаранили праводзиць в 1 920 Годзю акупацыйныя польския ўлады. Пясняр в праязыка Сваё выказаў веру ў свабодную Беларусь. Пра гэта же писаў Ён и ў публицыстычных артыкулах, што пазней НЕ перадрукоўвалися, хавалися ад грамадскасци. Цяпер травы надрукаваныя зноў и пашыраюць мае ўяўленне пра Песняры-прарока. Ён, аказваецца, быў смелым грамадзянинам, НЕ баяўся выказвацца ад имя много.
Многим Беларуси того час лёс наканаваў менавита такую ​​долю. Многия палягли пад драўляными крыжами на сваих и чужих сваях. как ваяры. как бежанцы. как жабраки-беспрытульники. Им праспявала песню мяцелица, зачаравала, ператварыла ў ваўкалакаў, белыми са пути и кружыць бясконца па нялёгкай вихурнай дарозе, в «зацьмишчы и Завете». Пра гэта сказанная ў вершы «Паязджане». Я слышу яго музыку — музыку «папаўзухи-Завируха» («Шэпча, шэпча Штосе на уши»). Перажываю самы змрочны в образ, што вызначае трагедыйнасць ситуацыи, якая состояла ў складаны и драматычны час.
В згаданым вершы кусок трагедыйных смести вобразаў-дэталяў. Ими зьяўляюцца слоўна-выяўленчыя сродки (тропы) — эпитэты, параўнанни. Амаль все травы — пра змрочнае, завирушнае, «разбэрсанае», как гавораць Некаторые людзи, што ведаюць наш родной язык, жыццё: «сцюжны пух», «сцюжная призрак», «в поле дымна, ў поле цёмна, Беспатольна и Заломного», «папаўзуха-Завируха — злогадуху злыбядуха». И только зачараваныя, нибыта ў сне летаргичным, маладыя выглядаюць в «Паязджанах», «как дзеци, как галубки на рассвеце».
как страшная робицца, кале такое чытаем праз 80 гадоў пасли написання твора! А как пачувалася тады, в той час народная Песняры? Балюча и горка! Верш гучыць. как музыка, как рэквием па загинуўшых жыцця и душах. Купала так менавита мыслиў, таким настроем жыў. Яго сэрца перапаўняў усясветны боль за народ и Радзиму, якия блукаюць в зацьмишчы и эти выйдуць на прасцяги новаго жыцця — невядома. Не магу НЕ прыгадаць и яшчэ адзин верш гэтага перыяду — славутую эллегию «Спадчына». Ту, якая стала песняю, упершыню праспяванай ансамблем «Песняры». Ту, якая магла быць и гимнам беларусаў, потому яна — пра вечная: нязгасную любоў так таго, што с табой ад самаго нараджэння и так дня апошняга — прыроды с дубам-асилкам в цэнтры, вясковыми могилками и «замшэлым тынам», «бляяннем авечак »на пасьбишчы и вясновыми праталинами.
На ўроку ў класе я сказала, што ў падручнику слабая пишацца пра тое, што вялики Беларуский Паэт адмаўляецца ў сваим несмяротным творы ад гучнага патрыятызму, НЕ выкрыквае чарговыя абстрактные фразы пра любоў так Радзимы, в заключных Радко укладвае найглыбейшыя и наймацнейшыя пачуцци ў два словы, што вызначаюць рэальную спадчыну, якую трэба шанаваць и берагчы ад чужакоў — «усяго старонка родная». Хораша и праўдзива сказанная! Без надрывах. Па-сялянску мудрая. Па-чалавечы шчыра и цёпла.
Гэта сусветнай Крыўдзе-злыбедзе Паэт супроцьпастаўляе «Пажар на ўсходзе», рэвалюцыю, што скаланула ўвесь свет, ды так, што «дрогнула рабския скруты». Паэт паказвае ўсеагульную радасць, прадчуванне людзьми сапраўднай свабоды. Так было спачатку, потому что «апал кароны, пасады», «С нявольникаў спали аковы». I ўсё же в финал верша сцвярджаецца недаўгавечнасць здабытай свабоды. Аказваецца (версия Паэта), былые нявольники-рабы НЕ здолели распарадзицца сваим вызваленнем и выдал сябе. Заключныя Радко твора лёгкий запаминаюцца.
Магчыма, верш и писаўся пад уплывам тых Падзу, якия перажывала Беларусь першый паслярэвалюцыйныя месяца, кале теменно то и стала свабоднай. Можа, аўтар гэтых радкоў расчараваўся ў тых лозунгах, што были адразу абвешчаны, эти простая бачыў, што НЕ ўсё здзяйсняецца на практыцы.

Оцените статью
Добавить комментарий